De metro is in Barcelona vrijwel altijd de snelste en goedkoopste manier om je door de stad te verplaatsen. Het netwerk bestaat uit acht lijnen die met kleuren en nummers worden aangeduid, en de borden zijn duidelijk genoeg om ook zonder Spaans je weg te vinden. De treinen rijden van vroeg in de ochtend tot middernacht, en op vrijdag de hele nacht.

Welk kaartje kies je?

Voor wie meer dan een paar ritten maakt, is een los kaartje zelden de slimste keuze. De T-casual geeft je tien ritten en kan niet worden gedeeld met reisgenoten. Reis je met zijn tweeen of meer, dan is de T-familiar voordeliger, want die mag je samen gebruiken. Belangrijk om te weten: een enkele rit binnen zone 1 telt altijd als een ritje, ook als je onderweg overstapt op tram of bus, zolang je binnen 75 minuten blijft.

Praktische tips voor onderweg

• Houd je kaartje bewaard tot je het station verlaat; controles komen voor.
• De spits valt ruwweg tussen acht en negen uur en aan het einde van de middag.
• Veel toeristische plekken liggen vlak bij een halte, zoals Sagrada Familia en Liceu.
• Let op je tas in drukke wagons, vooral op de lijnen richting het strand.

Wil je liever bovengronds reizen, dan zijn de stadsbussen een prima alternatief en zie je onderweg meer van de stad. De metro blijft echter onverslaanbaar als je snel van noord naar zuid wilt. Met een beetje planning vooraf bespaar je jezelf flink wat tijd en frustratie, en kun je je energie bewaren voor het echte werk: de stad zelf ontdekken.

Weinig steden maken het bezoekers zo gemakkelijk om zich te verplaatsen als Barcelona. Het openbaar vervoer is dicht vertakt, betaalbaar en meestal punctueel, waardoor je bijna nergens een taxi nodig hebt. Toch lopen veel reizigers de eerste dagen verloren tussen de verschillende lijnen, tickets en vervoersmaatschappijen. Wie het systeem eenmaal doorheeft, beweegt zich echter net zo soepel door de stad als een local. In dit artikel leggen we uit hoe het netwerk in elkaar zit, welke kaartjes de moeite waard zijn en welke praktische details je een hoop tijd en geld besparen.

Het metronetwerk in vogelvlucht

De metro van Barcelona bestaat uit twaalf lijnen die met kleuren en nummers worden aangeduid, van L1 (rood) tot en met de nieuwere, automatische lijnen L9 en L10 (oranje). De meeste bezienswaardigheden in het centrum liggen op loopafstand van een station, en de treinen rijden zo frequent dat je zelden langer dan vier of vijf minuten wacht. Op werkdagen rijdt de metro tot middernacht, op vrijdag tot twee uur ‘s nachts en op zaterdag zelfs de hele nacht door. Dat laatste is bijzonder handig als je ‘s avonds laat terugkeert van een etentje in Gràcia of een concert in het Poble Espanyol.

Oriënteren gaat verrassend eenvoudig. Elke lijn heeft twee eindstations, en de richting waarin je moet reizen wordt altijd aangegeven met de naam van het eindpunt. Wil je bijvoorbeeld van Plaça Catalunya naar de Sagrada Família, dan neem je L2 (paars) richting Badalona. Op de perrons en in de wagons hangen duidelijke lijnkaarten, en bij overstapstations wijzen borden je naar de juiste aansluiting. Download vooraf de officiële TMB-app of een offline metrokaart, dan hoef je onderweg niet afhankelijk te zijn van wifi.

Welk ticket past bij jouw bezoek

De grootste besparing zit in het kiezen van het juiste vervoersbewijs. Een los kaartje kost rond de 2,65 euro en is eigenlijk nooit de moeite waard als je meer dan een paar ritten maakt. Veel voordeliger is de T-casual, een kaart met tien ritten die je binnen één zone kunt gebruiken. Belangrijk om te weten: deze kaart is persoonlijk en kan dus niet door meerdere mensen tegelijk worden gedeeld. Reis je met zijn tweeën, dan heb je twee aparte kaarten nodig.

Voor groepen en gezinnen bestaat de T-familiar, waarmee acht ritten wél door meerdere personen samen gebruikt mogen worden. Blijf je een aantal dagen en gebruik je het vervoer intensief, dan is de Hola Barcelona-kaart interessant: die geeft onbeperkt reizen gedurende 48, 72, 96 of 120 uur. Reken van tevoren even uit hoeveel ritten je verwacht te maken; vaak is de T-casual voordeliger dan je denkt, omdat een overstap tussen metro, bus en tram binnen 75 minuten als één rit telt.

Vrijwel al het openbaar vervoer in het toeristische hart van de stad valt binnen Zone 1. Alleen wanneer je verder reist, bijvoorbeeld naar het strand van Sitges of het klooster van Montserrat, kom je in andere zones terecht en heb je een aangepast ticket nodig. Voor de luchthaven geldt een aparte regel: de metrolijn L9 Sud naar de terminals vraagt een speciaal, duurder kaartje dat niet in de gewone strippen is inbegrepen.

Meer dan alleen de metro

Barcelona is meer dan zijn ondergrondse netwerk. Het uitgebreide busnetwerk brengt je naar plekken waar geen metro komt, zoals de heuvel Montjuïc of de kronkelige straten boven Gràcia. De stadsbussen zijn genummerd volgens een logisch raster: lijnen die met een H beginnen rijden horizontaal (oost-west), lijnen met een V verticaal (op en neer richting de heuvels). Eenmaal doorzien is dat systeem verrassend intuïtief.

Daarnaast zijn er de trams aan de rand van de stad en de treinen van de FGC, een tweede spoorwegmaatschappij naast de metro. De FGC gebruikt dezelfde tickets als de metro binnen Zone 1 en is vaak de snelste manier om hogergelegen wijken of het pretpark Tibidabo te bereiken. Vergeet ten slotte de kabelbanen en funiculars niet: de Funicular de Montjuïc en de historische Tramvia Blau horen bij het vervoersnetwerk en bieden onderweg een prachtig uitzicht.

Praktische tips die het verschil maken

Een paar gewoontes maken je reizen door Barcelona een stuk aangenamer. Houd rekening met de volgende punten:

• Bewaar je kaartje tot je het station volledig hebt verlaten; bij controles moet je het kunnen tonen, en boetes voor zwartrijden zijn fors.
• Vermijd waar mogelijk de spits tussen acht en negen uur ‘s ochtends en rond zes uur ‘s avonds, wanneer de treinen op sommige lijnen behoorlijk vol zitten.
• Wees alert op zakkenrollers, vooral op L3 tussen de toeristische stations. Draag je tas voor je lichaam en houd je telefoon niet los in je hand bij de deuren.
• Valideer bij elke overstap opnieuw je kaart; het systeem herkent binnen het tijdvenster dat het om dezelfde rit gaat en trekt geen extra rit af.
• Neem bij twijfel de roltrap of lift: veel diepgelegen stations, zoals die van L9 en L10, liggen tientallen meters onder de grond.

Toegankelijkheid en comfort onderweg

Barcelona heeft de afgelopen jaren fors geïnvesteerd in toegankelijkheid. De meeste metrostations zijn inmiddels voorzien van liften en hellingbanen, wat prettig is voor reizigers met een kinderwagen, rolstoel of zware koffer. Op de app en op de perrons zie je bovendien een betrouwbare aftelklok tot de volgende trein, zodat je nooit hoeft te gokken hoe lang het wachten duurt. In de zomer zijn de wagons van de nieuwere lijnen voorzien van airconditioning, een verademing als het buiten drukkend warm is.

Wie een paar dagen in de stad blijft, merkt al snel dat het openbaar vervoer niet alleen een manier is om van A naar B te komen, maar ook een venster op het dagelijkse leven van de stad. Je zit tussen forensen, studenten en marktbezoekers, hoort het melodieuze Catalaans en Spaans door elkaar, en ziet hoe de wijken langzaam van karakter veranderen naarmate je verder van het centrum komt. Juist door de metro en de bus te nemen in plaats van de taxi, krijg je een eerlijker beeld van hoe Barcelona echt functioneert. Met een beetje voorbereiding en het juiste kaartje op zak reis je moeiteloos door een van de best verbonden steden van Europa.

Barcelona ligt ingeklemd tussen de Middellandse Zee en een halve cirkel van heuvels, en juist die ligging maakt de stad zo fotogeniek. Vanaf de hoogtes zie je hoe het strakke dambordpatroon van de wijk Eixample overgaat in de wirwar van de oude stad, met de torens van de Sagrada Família die overal bovenuit steken. Wie de moeite neemt om naar boven te klimmen, wordt beloond met panorama’s die je op geen enkele ansichtkaart terugvindt. In dit artikel nemen we de bekendste en de meer verborgen uitzichtpunten door, inclusief hoe je er komt en op welk moment van de dag ze op hun mooist zijn.

Bunkers del Carmel: het weidse panorama

Geen plek geeft een completer overzicht van de stad dan de Bunkers del Carmel, ook wel bekend als de Turó de la Rovira. Op deze heuveltop stonden tijdens de Spaanse Burgeroorlog luchtafweerbatterijen, en de betonnen platforms die daarvan overbleven vormen nu een natuurlijk uitkijkterras met een blik van 360 graden. Je overziet de hele stad, van de haven tot de bergen, en op heldere dagen reikt de blik tot ver over zee.

De klim naar boven is stevig maar goed te doen. Neem de metro naar Guinardó of El Carmel en reken op een wandeling van vijftien tot twintig minuten bergop door een woonwijk. Kom je liever met minder inspanning boven, dan brengt buslijn 119 je een flink stuk dichterbij. De plek is populair bij zonsondergang, en dat is niet voor niets: het licht kleurt de stad dan warm oranje. Neem wel iets te drinken mee, want horeca is er nauwelijks, en houd er rekening mee dat het na zonsondergang snel druk en ‘s avonds laat rumoerig kan worden.

Montjuïc: cultuur en uitzicht gecombineerd

De huisberg Montjuïc is misschien wel de veelzijdigste plek van de stad. Je vindt er tuinen, musea, een olympisch stadion en bovenop een oud kasteel met weids zicht op de haven. Vanaf het Castell de Montjuïc kijk je recht neer op de containerschepen en cruiseschepen die in en uit de haven varen, terwijl je aan de andere kant de stad ziet uitwaaieren.

Er zijn verschillende manieren om boven te komen, en de reis is hier een deel van de belevenis. Vanaf metrostation Paral·lel neem je de funicular, die naadloos aansluit op je gewone metroticket. Daarboven kun je overstappen op de kabelbaan, de Telefèric de Montjuïc, die je zwevend naar het kasteel brengt met de zee onder je. Wie liever wandelt, klimt via de terrasvormige tuinen omhoog en komt onderweg langs verrassend rustige plekjes. Trek voor Montjuïc gerust een halve dag uit; het is te veel om even snel af te doen.

Tibidabo en de blik van bovenaf

Het hoogste punt boven Barcelona is de Tibidabo, de berg die de stad aan de noordwestkant afsluit. Op de top staan een neogotische kerk en een van de oudste pretparken van Europa, en het contrast tussen die twee is even vreemd als charmant. Vanaf hier lijkt de stad in de diepte bijna een maquette, met de zee als eindeloze horizon.

De klassieke route erheen is een klein avontuur op zich. Met de FGC-trein reis je naar Avinguda Tibidabo, waar je overstapt op de historische Tramvia Blau of een aansluitende bus, gevolgd door de Funicular del Tibidabo die het laatste steile stuk overbrugt. Omdat het hoger ligt dan de rest van de stad, kan het er merkbaar frisser en winderiger zijn dan beneden; een extra laag kleding is geen overbodige luxe.

Verborgen uitkijkpunten voor wie verder kijkt

Naast de grote namen heeft Barcelona genoeg minder bekende plekken waar het uitzicht je verrast zonder de drukte. Een paar de moeite waard:

• De tuinen van Park Güell bieden vanaf het bekende terras een prachtig zicht over de stad, maar ook net daarbuiten, op de vrij toegankelijke heuvel met de drie kruisen, sta je hoog zonder entree te betalen.
• Het dakterras van de kathedraal in de gotische wijk laat je tussen de waterspuwers door over de daken van het oude centrum kijken.
• De heuvel van het Parc del Guinardó is bij bewoners geliefd voor een rustig avonduurtje en ligt op loopafstand van de Bunkers.
• Verschillende hotels in het centrum stellen hun dakterras open voor niet-gasten die iets komen drinken, wat een comfortabele manier is om hoog boven de straten uit te kijken.

Praktische tips voor een geslaagd bezoek

Een uitzichtpunt bezoeken vraagt om iets meer planning dan een gewone wandeling. Het weer speelt een grote rol: na een regenbui is de lucht helder en zie je het verst, terwijl het op heiige zomerdagen soms tegenvalt. Het gouden uur rond zonsondergang levert de mooiste foto’s op, maar dan is het ook het drukst. Wil je rust, ga dan juist vroeg in de ochtend, wanneer de stad nog ontwaakt en het licht zacht is.

Draag stevige schoenen, want de meeste hoogtes bereik je via steile straten of onverharde paden. Neem water mee, zeker in het warme seizoen, en houd er rekening mee dat de laatste funicular of kabelbaan vaak vroeger in de avond stopt dan je zou verwachten. Controleer de eindtijden voordat je naar boven gaat, zodat je niet voor een lange wandeling naar beneden komt te staan. Met die kleine voorbereidingen wordt een bezoek aan de hoogtes van Barcelona een van de meest memorabele momenten van je reis, ver weg van de drukte van de Ramblas en dicht bij het gevoel dat je de stad in één oogopslag omvat.

Barcelona heeft genoeg te bieden om je dagenlang bezig te houden, maar wie iets langer blijft, doet er goed aan de stad af en toe achter zich te laten. Catalonië is verrassend compact, en met een treinkaartje van soms nog geen tien euro sta je binnen een uur in een middeleeuws stadje, aan een rustig strand of aan de voet van een spectaculaire berg. Juist die afwisseling maakt een verblijf in de regio zo rijk. In dit artikel bespreken we een aantal bestemmingen die zich uitstekend lenen voor een dagtrip, met aandacht voor hoe je er komt en wat je er kunt verwachten.

Montserrat: bergklooster met uitzicht

De meest indrukwekkende dagtrip begint met een treinreis naar Montserrat, de gekartelde berg die als een rij versteende vingers uit het landschap oprijst. Halverwege de hellingen ligt een benedictijnenklooster dat al eeuwenlang bedevaartgangers trekt, onder meer vanwege het beeld van de Zwarte Madonna. Maar ook wie niets met religie heeft, komt hier voor de natuur: wandelpaden voeren langs bizarre rotsformaties en bieden panorama’s tot ver over Catalonië.

Je bereikt Montserrat met de FGC-trein vanaf station Espanya. Onderweg kies je tussen twee manieren om het laatste, steile stuk te overbruggen: de kabelbaan Aeri de Montserrat, die je in enkele minuten omhoog zweeft, of de tandradbaan Cremallera, die wat langer over het traject doet maar comfortabeler is bij hoogtevrees. Boven aangekomen loont het de moeite om nog een funicular hoger te nemen, naar de startpunten van de wandelroutes. Trek voor Montserrat een volledige dag uit en begin vroeg, want de middagbussen en treinen terug kunnen behoorlijk vol zitten.

Sitges: zee, licht en rust

Wie zin heeft in zee zonder de drukte van de stadsstranden, neemt de trein naar Sitges. Dit elegante kustplaatsje ligt een klein half uur ten zuiden van Barcelona en staat bekend om zijn brede boulevard, witgekalkte huizen en ontspannen sfeer. De stranden zijn schoner en rustiger dan die in de stad, en het historische centrum met zijn smalle straatjes nodigt uit om doelloos rond te dwalen.

De verbinding is denkbaar eenvoudig: vanaf de stations Passeig de Gràcia of Sants stap je op een regionale trein die je zonder overstap naar Sitges brengt. De rit zelf is al een belevenis, want het spoor loopt op sommige stukken vlak langs de kust. Sitges is het hele jaar door prettig, maar in de zomer druk; kom je buiten het hoogseizoen, dan heb je de boulevard bijna voor jezelf. Neem de tijd voor een lange lunch met uitzicht op zee voordat je terugkeert naar de stad.

Girona en Tarragona: twee steden vol geschiedenis

Voor een stedelijke dagtrip met veel geschiedenis kun je twee kanten op. Ten noorden ligt Girona, een stad waarvan de kleurige huizen zich spiegelen in de rivier de Onyar en waar een goed bewaard Joods kwartier en een imposante kathedraal wachten. De hogesnelheidstrein doet er vanaf Sants minder dan veertig minuten over, terwijl de gewone regionale trein goedkoper is maar langer onderweg.

Ten zuiden ligt Tarragona, ooit een van de belangrijkste steden van het Romeinse Rijk. De resten daarvan zijn overal aanwezig: een amfitheater aan zee, restanten van een circus en een indrukwekkend aquaduct even buiten de stad. Beide steden zijn compact genoeg om te voet te verkennen en bieden een heel andere sfeer dan het bruisende Barcelona. Wie van rustig ronddwalen en geschiedenis houdt, komt hier volledig aan zijn trekken.

De dorpen en stranden van de kust

Naast de bekende bestemmingen liggen langs de kust talloze kleinere plekken die zich lenen voor een ontspannen dag. Een paar suggesties:

• De baaien rond Calella de Palafrugell aan de Costa Brava, met helder water en pittoreske vissershuizen, al heb je hiervoor wel een bus of huurauto nodig.
• Het wijngebied Penedès, waar je in het stadje Sant Sadurní d’Anoia kunt zien hoe de Catalaanse mousserende wijn cava wordt gemaakt.
• Het klooster en de omgeving van Sant Cugat, op korte afstand met de FGC-trein en een rustig alternatief voor wie niet ver wil reizen.
• Het natuurpark van de Garraf-heuvels tussen Barcelona en Sitges, met kale kalkrotsen en wandelpaden vlak boven zee.

Slim plannen voor een geslaagde dag

Een dagtrip staat of valt met een beetje voorbereiding. Controleer vooraf de dienstregeling, want vooral op zon- en feestdagen rijden treinen minder frequent. Koop je kaartje op tijd, zeker voor de hogesnelheidstreinen naar Girona of Tarragona, waar de prijs oploopt naarmate het vertrek nadert. Voor bestemmingen buiten Zone 1 heb je een ander vervoersbewijs nodig dan je gewone stadskaart; de T-casual geldt hier meestal niet.

Vertrek bij voorkeur vroeg in de ochtend. Zo vermijd je de drukte, heb je de bestemming langer voor jezelf en kom je ruim op tijd terug voor het avondeten in de stad. Neem water, zonbescherming en stevige schoenen mee, zeker bij natuurlijke bestemmingen zoals Montserrat of de Garraf. En stem je verwachtingen af op het seizoen: in de zomer zijn de kustplaatsen levendig maar warm, terwijl de lente en de herfst vaak het aangenaamst zijn om te wandelen. Met die eenvoudige tips ontdek je dat Barcelona niet alleen een stad is, maar ook de toegangspoort tot een van de meest gevarieerde regio’s van Spanje.

Wie aan Barcelona en architectuur denkt, denkt vrijwel meteen aan Antoni Gaudí. Zijn Sagrada Família en Casa Batlló staan terecht op elk lijstje, maar ze vertellen slechts een deel van het verhaal. Gaudí was namelijk niet de enige, en zelfs niet de eerste, die de stad aan het begin van de twintigste eeuw een compleet nieuw gezicht gaf. Het Catalaanse modernisme was een brede beweging met tientallen begaafde architecten, en juist hun minder bekende werk laat zien hoe rijk en gevarieerd die periode was. In dit artikel duiken we in de gebouwen die vaak over het hoofd worden gezien, maar minstens zo betoverend zijn.

Wat het modernisme zo bijzonder maakt

Het modernisme was de Catalaanse variant van de art nouveau die rond 1900 heel Europa in zijn greep hield. Het brak radicaal met strakke, klassieke vormen en omarmde in plaats daarvan golvende lijnen, natuurmotieven en een uitbundig gebruik van kleur. Kenmerkend is de nauwe samenwerking tussen architecten en ambachtslieden: smeedijzer, gebrandschilderd glas, keramiek en houtsnijwerk werden niet als versiering achteraf toegevoegd, maar vormden een geïntegreerd onderdeel van het ontwerp.

De beweging viel samen met een periode van economische bloei en groeiend Catalaans zelfbewustzijn. De gegoede burgerij liet zich graag onderscheiden met opvallende woonhuizen, wat een ware wedloop aan creativiteit op gang bracht. Vooral in de wijk Eixample, met zijn ruime, rechthoekige bouwblokken, kregen de architecten de ruimte om te experimenteren. Wie met open blik door die straten loopt, ontdekt op de gevels een schat aan bloemen, dieren, wapenschilden en fantasievormen.

Lluís Domènech i Montaner: kleur en licht

Naast Gaudí is Lluís Domènech i Montaner misschien wel de belangrijkste naam van de beweging. Zijn meesterwerk is het Palau de la Música Catalana, een concertzaal die van binnen baadt in licht. Het dak wordt gedomineerd door een enorme glazen koepel in de vorm van een omgekeerde zon, die overdag daglicht naar binnen laat vallen en de zaal een bijna sprookjesachtige gloed geeft. Overal zie je mozaïek, bloemmotieven en beeldhouwwerk dat muziek en natuur met elkaar verweeft.

Even indrukwekkend, maar veel minder bezocht, is het voormalige ziekenhuis Sant Pau. Domènech i Montaner ontwierp het als een compleet dorp van paviljoens, verbonden door ondergrondse gangen en omringd door tuinen, vanuit de gedachte dat schoonheid en groen bijdragen aan het herstel van patiënten. Het complex is inmiddels gerestaureerd en opengesteld voor publiek, en het is een van de best bewaarde geheimen van de stad. Je wandelt er tussen kleurrijke gevels rond zonder de menigten die je bij de bekendere monumenten aantreft.

Josep Puig i Cadafalch: sprookje in steen

De derde grote naam is Josep Puig i Cadafalch, wiens werk vaak een middeleeuwse, bijna sprookjesachtige toets heeft. Aan de chique Passeig de Gràcia staat zijn Casa Amatller pal naast Gaudí’s Casa Batlló, en het contrast is leerzaam: waar Gaudí kiest voor golvende, organische vormen, geeft Puig i Cadafalch zijn gevel een getrapte bovenrand met Vlaamse invloeden en een prachtig betegeld oppervlak.

Nog opvallender is de Casa de les Punxes, een vrijstaand bouwwerk dat met zijn spitse torens en puntdaken sprekend op een middeleeuws kasteel lijkt. Het gebouw staat op een kruispunt en is van alle kanten zichtbaar, wat het tot een geliefd oriëntatiepunt maakt. Puig i Cadafalch speelde graag met verwijzingen naar de Catalaanse geschiedenis, en juist die combinatie van nostalgie en moderne techniek maakt zijn werk zo herkenbaar.

Waar je op moet letten tijdens het wandelen

Het mooie van het modernisme is dat je er geen entreekaartje voor nodig hebt om ervan te genieten; veel van de rijkdom zit in de details die je vanaf de stoep kunt bewonderen. Let tijdens een wandeling op de volgende elementen:

• De smeedijzeren balkons en deuren, vaak in de vorm van ranken, bloemen of insecten, die geen twee keer hetzelfde zijn.
• De gekleurde keramiektegels op gevels en in portieken, die bij zonlicht prachtig oplichten.
• De gebeeldhouwde stenen rond ramen en deuren, waarin dieren, gezichten en mythische figuren verstopt zitten.
• De originele winkelpuien en apotheken uit die tijd, waarvan er in het centrum nog enkele bewaard zijn gebleven.
• De glas-in-loodramen in trappenhuizen, soms zichtbaar vanaf de straat als je naar binnen gluurt.

Praktische tips voor een architectuurwandeling

Om het modernisme echt te waarderen, loont het om een rustige route uit te stippelen in plaats van van monument naar monument te haasten. De wijk Eixample leent zich hier perfect voor, met zijn brede trottoirs en de befaamde afgeschuinde hoeken die extra zicht op de gebouwen geven. Kies bij voorkeur een ochtend of laat middaguur, wanneer het licht laag staat en de reliëfs en kleuren op de gevels het best uitkomen.

Wil je ook van binnen kijken, plan dan vooruit. Populaire locaties zoals het Palau de la Música werken met tijdsloten, en een geleide rondleiding levert vaak toegang op tot ruimtes die je anders niet ziet. Combineer een paar interieurbezoeken met een langere wandeling langs gevels, zodat je niet de hele dag in rijen staat. Trek comfortabele schoenen aan, want de mooiste ontdekkingen doe je te voet, met je blik omhoog gericht. Zo ontdek je dat Barcelona veel meer modernisme herbergt dan alleen de werken van Gaudí, en dat sommige van de mooiste gebouwen zich juist net buiten het gebruikelijke pad bevinden.